Hadi Matar (27) is veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf voor de aanslag op de Brits-Indiase schrijver Salman Rushdie in 2022.
De jury had Matar eerder schuldig bevonden aan poging tot moord. Rushdie, inmiddels 77 jaar oud, overleefde de aanval ternauwernood maar raakte blijvend gehandicapt: hij verloor het zicht in één oog en liep ernstige verwondingen op aan zijn gezicht, hals, borst en buik.
De aanslag vond plaats op 12 augustus 2022 tijdens een lezing in het Amerikaanse Chautauqua Institution, voor een publiek van ruim 1400 mensen. Terwijl Rushdie op het podium werd aangekondigd, stormde Matar het toneel op en bracht meer dan tien messteken toe aan het slachtoffer. Ook een andere man op het podium, die Rushdie te hulp schoot, raakte gewond. Voor die tweede aanval kreeg Matar zeven jaar cel. Beide straffen mag hij gelijktijdig uitzitten.
Tijdens het proces omschreef Matar de schrijver als een “hypocriet” en stelde hij dat Rushdie de islam had beledigd. De aanklager benadrukte daarentegen de voorbedachte rade van de aanval. Matar zou doelbewust naar het evenement zijn gereisd en gewacht hebben tot het juiste moment om toe te slaan.
Fatwa als motief
De aanval op Rushdie werd breed geïnterpreteerd als een voortvloeisel van de fatwa die in 1989 werd uitgesproken door ayatollah Ruhollah Khomeini, de toenmalige hoogste leider van Iran. In deze religieuze uitspraak riep Khomeini moslims wereldwijd op om Rushdie te doden wegens zijn boek The Satanic Verses (De Duivelsverzen). Het boek, dat in 1988 verscheen, veroorzaakte destijds wereldwijd grote ophef in islamitische kringen, waar het als godslasterlijk werd beschouwd. In meerdere landen braken rellen uit, exemplaren werden verbrand en vertalers en uitgevers werden doelwit van aanslagen. Rushdie zelf moest jarenlang onderduiken en kreeg permanente politiebescherming.
Hoewel Matar stelde op eigen houtje te hebben gehandeld, bleef de fatwa het duidelijke ideologische motief achter zijn daad. Tijdens het proces werd hij ook geconfronteerd met aanwijzingen dat hij Rushdie al lange tijd volgde en zich online had verdiept in radicale islamitische denkbeelden. De aanklager noemde zijn daad “een bewuste, fanatieke aanval op de vrijheid van meningsuiting”.
Salman Rushdie: leven tussen literatuur en doodsbedreigingen
Salman Rushdie werd geboren in 1947 in Bombay (nu Mumbai), India, in een welgestelde moslimfamilie. Hij verhuisde op jonge leeftijd naar Engeland en studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Cambridge. In 1981 brak hij internationaal door met Midnight’s Children, een magisch-realistische roman over de onafhankelijkheid van India, waarmee hij de prestigieuze Booker Prize won. Zijn bekendste – en beruchtste – werk, The Satanic Verses, verscheen in 1988 en luidde een lange periode van bedreigingen, onderduiken en politieke controverses in.
Ondanks de fatwa bleef Rushdie publiceren en optreden. Hij schreef meerdere romans, essays en autobiografische werken, waaronder Joseph Anton (2012), waarin hij terugblikt op de jaren dat hij ondergedoken leefde. In 2007 werd hij door koningin Elizabeth II geridderd voor zijn verdiensten voor de literatuur, wat opnieuw tot verontwaardiging leidde in sommige islamitische landen.
Proces nog niet ten einde
Hoewel het strafproces in de staat New York nu is afgerond, staat Hadi Matar nog terecht in een federale zaak waarin hij wordt aangeklaagd voor terrorisme. Deze zaak kan mogelijk leiden tot aanvullende straffen. Matars advocaat had gepleit voor een straf van twaalf jaar, maar kreeg nul op het rekest. De rechter noemde de aanslag “een laffe aanval op een weerloze man die alleen maar zijn gedachten met de wereld wilde delen”.
Salman Rushdie was zelf de belangrijkste getuige in het proces, maar was niet aanwezig bij de uitspraak. Wel liet hij via zijn advocaat weten opgelucht te zijn dat de dader is veroordeeld, al benadrukte hij dat “geen enkele straf de littekens ongedaan maakt”. Rushdie blijft ondanks zijn verwondingen actief als schrijver en spreker, en geldt wereldwijd als een symbool voor de vrijheid van meningsuiting.
Volg CrimeNieuws op:
