De overheid heeft vrouwelijke rechters in opleiding jarenlang gediscrimineerd door hen een lager salaris te geven dan mannelijke collega’s voor hetzelfde werk.
Dat oordeelt het College voor de Rechten van de Mens. Het beloningsbeleid dat de Staat voerde van 1994 tot 2023 leidde tot structureel verschil.
Volgens het College kwam de discriminatie door de manier waarop startsalarissen werden bepaald. Mensen die begonnen aan de opleiding tot rechter kregen de vraag wat hun laatstverdiende salaris was. Op basis van dat oude salaris werd hun nieuwe inkomen vastgesteld.
Dit systeem creëerde automatisch verschillen tussen mannen en vrouwen omdat vrouwen gemiddeld minder verdienen in Nederland. Hun lagere vorige salaris leidde tot een lager startsalaris als rechter, ook al deden ze exact hetzelfde werk als mannelijke collega’s.
Ook zijn er grote verschillen tussen wat advocaten in de sociale of commerciële sector verdienen. Volgens het College leidt dit ertoe dat er makkelijk grote ongelijkheden ontstaan als mensen vanuit de advocatuur overstappen naar de rechterlijke macht.
Uit onderzoek in 2023 naar beloningsverschillen bleek dat vrouwen gemiddeld 3,5 procent lager startsalaris kregen dan hun mannelijke collega’s. Het College vindt daarom dat er een vermoeden is van onderscheid op grond van geslacht, wat verboden is.
De Staat verdedigde zich door te stellen dat de methode deugdelijk, transparant en in overleg met sociale partners was vormgegeven. Het College erkent dat het systeem een geschikt middel was om geschikte nieuwe rechters aan te trekken.
Maar een middel is pas noodzakelijk als het doel niet met andere, minder onderscheid makende middelen kan worden bereikt, oordeelt het College. Er waren dus alternatieven mogelijk die niet tot discriminatie leidden.
De uitspraak betreft een oude methode die inmiddels is vervangen. De Staat heeft een ander inschalingsbeleid ingevoerd bij de opleiding tot rechter. Er wordt nu niet meer gevraagd naar het laatstverdiende loon om discriminatie te voorkomen.
Het College roept de Staat op te onderzoeken of rechters compensatie kunnen krijgen voor het jarenlange salarisverschil. Het kan de overheid echter niet dwingen om daadwerkelijk te betalen. Of vrouwen hun achterstand ingelopen krijgen, blijft dus onzeker.
De zaak werd aangespannen door vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann. Daarnaast stapten ook drie individuele rechters naar het College voor de Rechten van de Mens om hun zaak voor te leggen.
Ook in deze drie individuele gevallen oordeelde het College dat vrouwelijke rechters ongelijke beloning kregen. Zo ontving in een van de gevallen de mannelijke collega maandelijks bruto 1914,65 euro meer dan de vrouwelijke collega voor gelijkwaardig werk, terwijl zij nagenoeg dezelfde werkervaring hadden.
Dit extreme verschil van bijna tweeduizend euro per maand loopt over de jaren heen op tot tienduizenden euro’s achterstand. Over een loopbaan van dertig jaar gaat het om tonnen verschil in verdiend inkomen voor exact hetzelfde werk.
Volg CrimeNieuws op:
