Het Openbaar Ministerie eist tegen zes klimaatactivisten van Extinction Rebellion (XR) een werkstraf van 120 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van één maand.
De zes worden verantwoordelijk gehouden voor het veroorzaken van verkeersopstoppingen op de A12 bij De Meern, waardoor andere activisten op 25 april de snelweg konden blokkeren.
De verdachten zetten drie auto’s dwars op de hoofdrijbaan van de A12. Daarnaast werden drie andere auto’s gebruikt om een afrit vanaf de A2 te blokkeren.
Vanuit de berm kregen andere leden van XR daardoor de mogelijkheid om de snelweg op te lopen en daar te demonstreren. De actie was vooraf verboden door de burgemeester van Utrecht.
Extinction Rebellion voert wereldwijd actie tegen wat de beweging ziet als onvoldoende daadkrachtig klimaatbeleid. De organisatie gebruikt daarbij bewust vormen van burgerlijke ongehoorzaamheid, zoals wegblokkades en andere acties waarbij deelnemers het normale maatschappelijke verkeer verstoren. XR zegt met dergelijke acties druk te willen zetten op overheden om volgens de beweging sneller maatregelen te nemen tegen de klimaatcrisis.
Ook tijdens de rechtszaak benadrukten de verdachten hun motivatie. Een van hen verklaarde dat hij vanwege de klimaatcrisis vindt dat het zijn plicht is om in opstand te komen.
De activisten stellen dat het verkeer langzaam, gecontroleerd en volgens hen op een veilige manier tot stilstand werd gebracht. Volgens hen zijn hulpdiensten bovendien niet gehinderd.
Een van de verdachten erkende wel dat een snelwegblokkade voor overlast zorgt en risico’s met zich meebrengt. Het OM vindt dat de demonstranten daarmee de grens hebben overschreden. Volgens de officier van justitie is het creëren van een file op een snelweg gevaarlijk en raakt een dergelijke actie rechtstreeks aan de veiligheid van andere weggebruikers.
De aanklager sprak daarnaast van minachting van het openbaar gezag. Volgens het OM is de kans op herhaling groot, mede omdat drie van de zes verdachten in de afgelopen maanden opnieuw zijn aangehouden tijdens demonstraties.
Na de actie zaten de zes verdachten drie dagen en twee nachten vast. Ook raakten zij hun rijbewijs ruim twee maanden kwijt. Rijkswaterstaat heeft in de strafzaak bovendien bijna 35.000 euro aan schadevergoeding geëist.
De zaak laat opnieuw de juridische grens zien waar XR-demonstraties tegenaan lopen. Het recht om te demonstreren wordt in Nederland beschermd, maar dat recht betekent niet dat iedere vorm van actie is toegestaan. Vooral het blokkeren van belangrijke verkeersaders kan leiden tot strafrechtelijke vervolging wanneer de autoriteiten vinden dat de veiligheid of de openbare orde in gevaar komt.
De zes verdachten komen uit Utrecht, Ouderkerk aan de Amstel, Tilburg, Almelo en IJsselstein. De politierechter doet over twee weken uitspraak.

