De Europese Commissie heeft de betalingen aan Sierra Leone per direct opgeschort vanwege het uitblijven van medewerking aan de uitlevering van Jos Leijdekkers, beter bekend als Bolle Jos.
Nederland heeft er de afgelopen tijd bij Europese partners op aangedrongen om de financiële steun als drukmiddel in te zetten. Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid bevestigt dat Brussel inmiddels tot de maatregel is overgegaan.
Voor Sierra Leone gaat het om een aanzienlijk bedrag. Het West-Afrikaanse land zou dit jaar nog 18 miljoen euro aan EU-begrotingssteun ontvangen.
Het geld is bedoeld voor onder meer voedselvoorziening, onderwijs en infrastructuur. Nederland wil daarnaast voorkomen dat Sierra Leone volgend jaar opnieuw Europese steun ontvangt. Daarbij gaat het om nog eens 22,5 miljoen euro, waarover de EU-landen nog overeenstemming moeten bereiken.
De financiële maatregel is rechtstreeks verbonden aan de zoektocht naar Leijdekkers. De Nederlander wordt al geruime tijd beschouwd als een van de belangrijkste voortvluchtige drugscriminelen uit Nederland. Hij werd in 2024 bij verstek veroordeeld tot 24 jaar gevangenisstraf voor onder meer grootschalige cocaïnesmokkel en het geven van een opdracht voor een liquidatie. Daarnaast heeft hij in België meerdere veroordelingen voor druggerelateerde feiten op zijn naam staan.
Leijdekkers wordt ervan verdacht zich in Sierra Leone schuil te houden. Beelden die begin 2025 opdoken, brachten hem in verband met de omgeving van president Julius Maada Bio. Zo was hij te zien tijdens een kerkdienst waar ook de president aanwezig was. Onderzoeksjournalisten meldden daarnaast dat Leijdekkers nauwe contacten zou onderhouden met personen binnen de politieke en economische elite van het land. De Nederlandse autoriteiten vermoeden dat hij daardoor bescherming geniet, maar Sierra Leone heeft die beschuldigingen niet bevestigd.
Zijn verblijf in Sierra Leone is extra gevoelig vanwege de positie van het land binnen de internationale cocaïnehandel. West-Afrika vormt een belangrijke tussenroute voor cocaïne die vanuit Zuid-Amerika richting Europa wordt vervoerd. Eerder werd in een Belgische zaak vastgesteld dat Leijdekkers betrokken was bij een transport van ruim 11 ton cocaïne vanuit Sierra Leone naar België. De drugs kwamen in 2023 via de Antwerpse haven binnen en hadden volgens de Belgische rechtbank een geschatte straatwaarde van ongeveer 550 miljoen euro.
Ook in andere recente onderzoeken kwam Sierra Leone terug als vertrekpunt van grote drugstransporten. In eerdere berichtgeving werd een groot cocaïnetransport op zee in verband gebracht met het netwerk rond Leijdekkers. Daarbij ging het om een schip dat vanuit Sierra Leone vertrok en volgens onderzoekers onderdeel zou zijn geweest van een logistieke route waarbij drugs op zee werden overgeladen en vervolgens richting Europa werden gebracht. Leijdekkers is voor dat specifieke transport niet aangeklaagd.
Nederland probeert Leijdekkers al langere tijd naar Nederland te krijgen. Een formeel verzoek om zijn uitlevering heeft vooralsnog niet tot zijn arrestatie geleid. In mei werd bovendien gemeld dat Nederlandse politie-eenheden en mariniers twee keer dicht bij een arrestatie in West-Afrika zouden zijn geweest, maar dat beide operaties op het laatste moment werden afgeblazen.
De Nederlandse druk op Sierra Leone neemt daarmee steeds verder toe. Van Weel heeft eerder al publiekelijk kritiek geuit op de situatie en sprak met Europese en internationale partners over mogelijkheden om de druk op te voeren. Volgens de minister is het moeilijk uit te leggen dat Europees geld naar een land blijft gaan terwijl Nederland juist probeert een veroordeelde drugscrimineel uit datzelfde land terug te krijgen.
Ook binnen het Europees Parlement is aandacht ontstaan voor de manier waarop zware criminelen zich buiten Europa aan hun straf kunnen onttrekken. Leijdekkers wordt daarbij expliciet genoemd. Europese instellingen kijken onder meer naar een strengere aanpak van georganiseerde misdaad die zich over de grenzen heen uitstrekt, waaronder maatregelen tegen personen die betrokken zijn bij grootschalige drugshandel en die vanuit derde landen opereren.
De kwestie rond Bolle Jos gaat daardoor inmiddels verder dan alleen de zoektocht naar één voortvluchtige Nederlander. Zijn vermeende positie in Sierra Leone raakt aan de internationale cocaïnehandel, de samenwerking tussen Europese en Afrikaanse autoriteiten en de vraag hoeveel druk Europa kan uitoefenen op landen die niet meewerken aan een uitleveringsverzoek.
Van Weel bespreekt de kwestie ondertussen met andere Europese ministers. Nederland wil dat de druk niet blijft steken bij het stopzetten van de huidige betaling, maar dat ook toekomstige financiële steun en andere Europese maatregelen worden meegenomen.
Voor Sierra Leone staat daarmee niet alleen de uitlevering van Leijdekkers centraal, maar ook de toekomstige verhouding met de Europese Unie.
Volg CrimeNieuws op:
