De Verenigde Staten hebben elf Jemenitische gevangenen vrijgelaten uit het detentiecentrum Guantánamo Bay. Zij zijn overgedragen aan Oman, waar ze hulp krijgen om hun leven opnieuw op te bouwen.
Twintig jaar zonder proces
De vrijgelaten mannen zaten meer dan twintig jaar vast zonder ooit te zijn aangeklaagd of berecht. Deze situatie heeft wereldwijd kritiek opgeleverd, omdat het gebrek aan procesvoering een schending wordt genoemd van fundamentele mensenrechten. Met deze vrijlating is het aantal gevangenen in Guantánamo Bay teruggebracht tot vijftien, het laagste aantal sinds de oprichting van het kamp.
Huidige situatie in Guantánamo Bay
Van de overgebleven vijftien gevangenen zitten zes personen nog steeds vast zonder aanklacht. Onder hen bevindt zich Khalid Sheikh Mohammed, die wordt beschouwd als het brein achter de aanslagen van 11 september 2001. Mohammed overweegt naar verluidt een schuldbekentenis in ruil voor een levenslange gevangenisstraf, waarmee hij de doodstraf zou ontlopen.
Oman als tussenstation
De samenwerking met Oman speelt een cruciale rol in de overdracht van de gevangenen. Het land heeft eerder gevangenen uit Guantánamo Bay opgevangen en helpt hen bij hun re-integratie. Deze stap is onderdeel van bredere inspanningen van de VS om het omstreden detentiecentrum te sluiten.
Achtergrond: Guantánamo Bay
Oprichting en doel
Het detentiecentrum Guantánamo Bay, gevestigd op een Amerikaanse marinebasis in Cuba, werd in 2002 geopend onder het presidentschap van George W. Bush. Het kamp werd opgericht om terreurverdachten vast te houden buiten het Amerikaanse rechtssysteem. Door de locatie in Cuba viel het niet volledig onder de Amerikaanse wetgeving, wat het mogelijk maakte gevangenen zonder aanklacht of proces vast te houden.
Kritiek en mensenrechten
Guantánamo Bay heeft internationaal veel kritiek gekregen. Mensenrechtenorganisaties hebben het kamp beschuldigd van het schenden van de rechten van gevangenen, waaronder marteling en langdurige opsluiting zonder proces. De detentiepraktijken in Guantánamo zijn vaak in strijd geacht met internationale normen en conventies.
Afbouw en huidige status
Tijdens zijn presidentschap beloofde Barack Obama het kamp te sluiten, maar hij slaagde er niet in dit volledig te realiseren. Onder president Donald Trump werden de activiteiten grotendeels voortgezet. President Joe Biden heeft sindsdien opnieuw stappen ondernomen om het detentiecentrum af te bouwen.
Ooit waren er meer dan 700 gevangenen in Guantánamo Bay. Het aantal is sindsdien aanzienlijk gedaald, mede dankzij vrijlatingen en overdrachten naar andere landen. De recente vrijlating van de elf Jemenitische gevangenen markeert een belangrijke stap in het streven om dit omstreden hoofdstuk in de Amerikaanse geschiedenis te sluiten.

