De Franse Senaat heeft ingestemd met een wetsvoorstel dat politieagenten en leden van de gendarmerie een juridische voorsprong geeft wanneer zij hun vuurwapen gebruiken.
Zij worden voortaan vermoed binnen de wettelijke regels te hebben gehandeld, tenzij het tegendeel met bewijs wordt aangetoond.
Critici vrezen dat het hierdoor moeilijker wordt om agenten verantwoordelijk te houden voor schietincidenten, vooral wanneer daarbij dodelijke slachtoffers vallen.
Het voorstel werd vrijdag 20 november definitief aangenomen met 205 stemmen voor en 110 tegen. De regeling geldt voor de nationale politie en de Franse gendarmerie.
Het gaat niet om een onbeperkte vrijbrief om geweld te gebruiken: agenten mogen hun vuurwapen nog altijd uitsluitend inzetten in de situaties die de wet toestaat en wanneer dat absoluut noodzakelijk en strikt evenredig is.
De belangrijkste verandering zit in de bewijslast. Wanneer een agent zijn vuurwapen gebruikt, wordt voortaan aangenomen dat dit binnen het wettelijke kader gebeurde. Die aanname kan tijdens een onderzoek worden weerlegd met bewijs dat de agent zich niet aan de regels heeft gehouden. Een strafrechtelijk onderzoek blijft dus mogelijk, ook na een schietincident met dodelijke afloop.
Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez verdedigde de wetswijziging als een noodzakelijke bescherming voor politiemensen en leden van de gendarmerie. Volgens hem moet worden voorkomen dat agenten na ieder gebruik van hun vuurwapen automatisch als verdachte worden behandeld en in hechtenis worden genomen. Hij stelt dat het voorstel het zware werk van de veiligheidsdiensten beter beschermt.
Voorstanders, onder wie politici uit rechtse en radicaal-rechtse hoek, vinden dat agenten bij hun optreden meer vertrouwen verdienen. Tegenstanders waarschuwen juist voor een verzwakking van de controle op politiegeweld. Zij vrezen dat slachtoffers en nabestaanden meer moeite krijgen om aan te tonen dat een agent buiten zijn bevoegdheden is getreden. De regeling wordt door critici omschreven als een ‘vergunning om te doden’.
De discussie speelt tegen de achtergrond van aanhoudende kritiek op het optreden van Franse veiligheidsdiensten bij demonstraties. Bij protesten in verschillende steden zijn de afgelopen tijd honderden mensen gewond geraakt. Activisten beschuldigen de politie van buitensporig geweld, terwijl de regering de noodzaak van bescherming van agenten benadrukt.
Hoewel de Senaat het voorstel definitief heeft aangenomen, is de nieuwe regeling nog niet automatisch van kracht. De wet moet eerst worden afgekondigd door president Emmanuel Macron.
Dat moet binnen vijftien dagen gebeuren, tenzij het Constitutionele Hof wordt ingeschakeld om de tekst te beoordelen.

