Een conducteur die bewusteloos wordt geslagen, een NS-medewerker die een deel van zijn duim verliest door een beet en bedreigingen met wapens.
Voor spoorvakbond VVMC zijn het geen losstaande incidenten meer. De bond waarschuwt voor een structureel veiligheidsprobleem en wil dat de politiek ingrijpt om NS-medewerkers beter te beschermen.
De cijfers laten zien hoe sterk het aantal meldingen van agressie en geweld tegen NS-personeel de afgelopen jaren is toegenomen. In 2023 werden 2.672 meldingen geregistreerd. Een jaar later waren dat er 5.696 en in 2025 liep het aantal verder op tot 6.442. In de eerste drie kwartalen van dit jaar staat de teller al op 5.088 meldingen.
Het gaat daarbij lang niet alleen om scheldpartijen of vervelend gedrag. In de eerste drie kwartalen van dit jaar werd 1.368 keer lichamelijk geweld gemeld. In 105 gevallen was sprake van een bedreiging waarbij een wapen werd gebruikt. Daarnaast krijgt personeel te maken met onder meer spugen, intimidatie en bedreigingen.
Sommige incidenten hebben bijzonder ernstige gevolgen. In februari werd een hoofdconducteur op station Rotterdam Blaak zo zwaar mishandeld dat hij het bewustzijn verloor. Nog geen half jaar later gebeurde iets vergelijkbaars met een conducteur op station Den Dolder, die eveneens buiten bewustzijn werd geslagen.
Ook op station Almere Centrum liep een confrontatie met een agressieve reiziger uit de hand. Bij de aanhouding raakten meerdere NS-medewerkers en politieagenten gewond. Een medewerker Veiligheid & Service werd zo hard gebeten dat een deel van zijn duim verloren ging. Een collega liep onder meer een gebroken pols en beschadigde pezen op.
Voor de VVMC zijn dergelijke voorbeelden aanleiding om de discussie over veiligheid breder te trekken. Conducteurs hebben dagelijks contact met reizigers en moeten hen onder meer aanspreken op gedrag en vervoersbewijzen controleren. Juist die momenten kunnen aanleiding worden voor agressie, terwijl medewerkers tegelijkertijd hun publieke taak moeten uitvoeren.
Een belangrijk punt van kritiek van de vakbond is de positie van hoofdconducteurs. Hun boa-bevoegdheid werd in 2022 beëindigd. Daardoor kunnen zij niet langer zelfstandig processen-verbaal opmaken en hebben ze geen directe toegang meer tot bepaalde registers voor het vaststellen van de identiteit van reizigers.
Sinds dit jaar beschikken hoofdconducteurs wel over bodycams. Daarmee kunnen incidenten worden vastgelegd en kan achteraf worden onderzocht wat er precies is gebeurd. Volgens de VVMC neemt zo’n camera echter niet het probleem weg dat een conducteur tijdens een confrontatie over minder bevoegdheden beschikt.
De vakbond wil daarom dat er vaker medewerkers van Veiligheid en Service met de trein meegaan. Deze boa’s hebben ruimere bevoegdheden om op te treden wanneer een situatie uit de hand loopt. Een zichtbare aanwezigheid van medewerkers met die bevoegdheden kan volgens de bond bovendien helpen om eerder in te grijpen voordat een confrontatie escaleert.
Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een uitbreiding van de mogelijkheden van ov-boa’s. Vanaf 1 oktober kunnen werkgevers in het openbaar vervoer een aanvraag doen om hun boa’s toegang te geven tot het rijbewijzenregister. Met behulp van de pasfoto uit dat register kunnen zij sneller zelfstandig de identiteit vaststellen van reizigers die geen identiteitsbewijs bij zich hebben.
Dat lijkt op het eerste gezicht een administratieve verandering, maar kan ook gevolgen hebben voor de veiligheid. Wanneer een handhaver nu de identiteit van een reiziger niet kan vaststellen, moet vaak de politie worden ingeschakeld. Daardoor kan een controle langer duren en kan de spanning verder oplopen. In sommige situaties wordt uiteindelijk zelfs afgezien van een boete en blijft het bij een waarschuwing.
De nieuwe mogelijkheid moet daar verandering in brengen bij bijvoorbeeld zwartrijders en overlastgevers zonder identiteitsbewijs. De ov-boa kan dan zelf sneller vaststellen met wie hij te maken heeft, zonder eerst op politieassistentie te hoeven wachten.
Voor de VVMC gaat de discussie echter verder dan de vraag welke bevoegdheden een individuele conducteur of boa heeft. De bond vindt dat de veiligheid van spoorpersoneel een verantwoordelijkheid is van de NS, politie en justitie, maar ook van de politiek. Het aantal meldingen en de ernst van verschillende incidenten laten volgens de vakbond zien dat extra maatregelen nodig zijn.
De trein is voor miljoenen reizigers een dagelijks vervoermiddel, maar voor het personeel is iedere dienst ook een werkdag waarin confrontaties met agressieve reizigers kunnen plaatsvinden.
De VVMC wil dat medewerkers hun publieke taak kunnen uitvoeren zonder dat geweld, bedreiging of intimidatie onderdeel wordt van het werk.

