In 2023 is de productie van cocaïne wereldwijd naar een recordhoogte gestegen.
Volgens het nieuwste VN-drugsrapport werd er dat jaar maar liefst 3.708 ton cocaïne geproduceerd. Colombia blijft met afstand de belangrijkste producent, goed voor ruim 67 procent van alle geproduceerde cocabladeren.
Dit is een stijging van 53 procent ten opzichte van 2022 en betekent dat de productie in Colombia in tien jaar tijd vertienvoudigd is.
De toename van de cocaïneproductie in Colombia vindt voornamelijk plaats in het zuidwestelijke deel van het land. Hier houden voormalige leden van de FARC-guerilla’s, vaak via geweld en uitgebreide criminele netwerken, de controle over de cocateelt. Samen met Peru en Bolivia vormt Colombia een van de belangrijkste leveranciers van cocaïne voor de Verenigde Staten, West- en Centraal-Europa.
De smokkelroutes van cocaïne zijn gevarieerd en complex. Transport vindt plaats via zeehavens, landroutes, zoals via El Salvador, en luchtverbindingen, onder meer naar Venezuela. Deze routes maken het moeilijk voor autoriteiten om de handel effectief tegen te gaan. Tegelijkertijd groeit wereldwijd ook de vraag naar cocaïne. In 2023 gebruikten naar schatting 25 miljoen mensen de drug, een forse stijging ten opzichte van 17 miljoen tien jaar geleden.
De belangrijkste afzetmarkten bevinden zich in Noord-Amerika, Europa en Zuid-Amerika. Het VN-rapport waarschuwt voor een gevaarlijke vicieuze cirkel: de toenemende vraag stimuleert de productie, die op haar beurt het gebruik verder aanwakkert. Hierdoor blijven drugsnetwerken floreren en wordt het terugdringen van de cocaïnehandel steeds lastiger.
De Verenigde Staten staan op het punt om een beslissing te nemen over de hercertificering van Colombia in de strijd tegen drugshandel. Deze beoordeling heeft grote gevolgen, aangezien het invloed heeft op financiële steun en de toegang van Colombia tot internationale leningen. De Colombiaanse minister van Buitenlandse Zaken heeft hoop uitgesproken op een positieve uitkomst, mede dankzij het gestructureerde plan dat het land voert om de illegale cocateelt terug te dringen.
Cocaïneproductie is een wereldwijde kwestie die niet alleen de producentenlanden raakt. Het heeft ook grote gevolgen voor de consumentengebieden, waar de volksgezondheid en veiligheid onder druk staan door de verspreiding van deze drug. Daarnaast speelt de cocaïnehandel een centrale rol in de financiering van georganiseerde misdaad en gewelddadige conflicten in verschillende regio’s.
Met de voortdurende stijging van productie en consumptie blijft de cocaïnesector een van de grootste uitdagingen voor internationale samenwerking en handhaving op het gebied van drugsbestrijding. Het vereist een gecombineerde aanpak van preventie, wetshandhaving en ontwikkeling van alternatieve inkomsten voor boeren die cocaplantages beheren.

