Fraude met het Europese coronaherstelfonds is vorig jaar opnieuw flink toegenomen. Het Europees Openbaar Ministerie schat de totale schade op meer dan 5 miljard euro.
Vooral bij projecten rond groene energie werd massaal gefraudeerd. Er lopen inmiddels meer dan vijfhonderd onderzoeken naar bijna tweeduizend verdachten.
Het coronaherstelfonds, officieel Recovery and Resilience Facility genoemd, werd opgezet om de Europese economie na de coronapandemie weer op te bouwen. In Nederland liep tot eind 2025 geen enkel onderzoek naar fraude met het fonds, terwijl ons land wel 2,5 miljard euro ontving.
Fraude kwam vooral voor bij projecten gericht op groene energie en digitale vernieuwing. Deze twee sectoren kregen tijdens de verslagperiode het meeste geld uit het fonds. Criminelen maakten misbruik van de snelle uitbetaling van grote subsidiebedragen.
De meest gebruikte fraudemethode was het verstrekken van valse of misleidende informatie. Bij controles bleken facturen vervalst, contracten achteraf opgesteld of kosten enorm overdreven. Sommige projecten bestonden alleen op papier maar ontvingen wel miljoenen aan subsidie.
Een andere veel voorkomende methode is misbruik van vooruitbetalingen. Doordat geld vaak wordt uitgekeerd voordat projecten volledig zijn afgerond, kunnen aanvragers snel beschikken over grote bedragen. Vervolgens verdwijnen ze of leveren ze slechts een fractie van wat beloofd was.
Italië is zowel koploper in fraude als in opsporing. Een onderzoek leidde daar tot tientallen arrestaties en verdenkingen rond honderden miljoenen euro’s aan gestolen herstelmiddelen. Het land ontving tot nu toe 153 miljard euro uit het fonds, van de totaal uitgekeerde 394 miljard euro.
De toppositie van Italië wordt vooral verklaard door goed speurwerk van de Italiaanse fiscale politie. De Guardia di Finanza doet geweldig werk in het ontdekken van financiële fraude in het algemeen en EU-fraude in het bijzonder, aldus een woordvoerder van het EOM tegen onderzoeksplatform Follow the Money.
Inschatten hoeveel er werkelijk wordt gefraudeerd is extreem moeilijk omdat fraude per definitie in het geheim gebeurt. Als landen dus geen fraude rapporteren, betekent dat niet automatisch dat die niet heeft plaatsgevonden. Mogelijk zijn er landen waar evenveel wordt gefraudeerd maar waar simpelweg niet wordt opgespoord.
In de lidstaten is volgens het EOM nog veel ruimte voor verbetering in fraudedetectie. België, Cyprus, Letland en Spanje hebben al vooruitgang geboekt door betere controlemechanismen in te voeren en samenwerking tussen autoriteiten te versterken.
Het EOM benadrukt dat de genoemde bedragen schattingen zijn van vermoedelijke schade in lopende onderzoeken. Niet elk bedrag zal uiteindelijk door rechters als bewezen fraude worden vastgesteld. Sommige zaken lopen vast op gebrek aan bewijs of blijken bij nader onderzoek mee te vallen.
Volg CrimeNieuws op:
